تئوري ژئو سنكينال براي اولين بار در سال 1859 توسط هال ارائه شد. وي در هنگام مطالعه بر روي رسوبات پالئوزوئيك تحتاني كوههاي آپالاش اظهار كرد كه اين رسوبات در نواحي كم عمق دريا برجاي گذاشته شده اند. رسوبات مزبور از ماسه سنگهاي با جورشدگي خوب، كربناتها وشيلها و مقدار خيلي كمي گري وك تشكيل شده است. ضمنا" وي معتقد بود كه كف حوضه بر اثر نيروي وزني رسوبات در هنگام رسوبگذاري فرونشيني كرده وموجب چين خوردگي و دگرگوني رسوبات شده است. دينا در سال 1873 اظهار داشت كه فرايند كوهزايي در ارتباط با فرونشيني در ژئوسنكلينال نبوده بلكه بر اثر فشار جانبي وارده بر رسوبات حاصل شده است. اين فشار جانبي بر اثر حركت كف اقيانوسها به طرف قاره ها به وجود آمده است كه درنتيجه آن ژئوسنكلينال در حاشيه  ويا در روي حاشيه قاره ها تشكيل شده است. هيگ در سال 1900 در اروپا اظهار داشت كه ژئوسنكلينال  مي تواند بين دو قاره تشكيل شده باشد. وي معتقد بود كه ژئوسنكلينال آلپ بر اثر پايين رفتن پوسته قاره اي تشكيل شده و پي سنگ آن از پوسته قاره اي هرسي نين ساخته شده است. كي در سال 1951 اظهار داشت كه ژئوسنكلنيال عبارت است از يك منطقه گسترده با فرونشيني زيادي است كه در زير مجموعه اي از سنگها قرار گرفته و كوهزايي از اختصاصات آن نمي باشد. وي علاوه بر حوضه هاي اوروژنيكي كه در حواشي قاره ها قرار دارند، حوضه هاي غيرفعال درون كريتوني نظير حوضه ميشيگان در امريكا را تحت عنوان اتوژئوسنكلينال نامگذاري كرده است.

دونوع اصلي ژئوسنكلينال، درطبقه بندي كي، كه امروزه نيز بطور گسترده مورد استفاده قرار مي گيرد شامل ائوژئوسنكلينال و ميوژئوسنكلينال مي باشد.

ائوژئوسنكلينال عبارت از منطقه وسيعي با فرونشيني زياد است كه در محدوده يك كمربند فعال ولكانيكي قرار دارد. ميوژئوسنكلينال عبارت است از يك شيار يا فرورفتگي است كه بين دو منطقه بر آمده حوضه هاي اقيانوسي و كريتوني محصور شده است. به عبارت ديگر ميوژئوسنكلينال شامل يك سري حوضه هايي است كه در طول لبه كريتون قرار دارند.

موقعيت تكتونيكي در تشكيل نوع رسوبات

دپل وديگران 1948 براي اولين بار پيشنهاد كردند كه ارتباطي بين تكتونيك و تركيب رسوبات در حوضه هاي رسوبي مختلف وجود دارد.  در طول سي سال گذشته، بيشتر مطالعات انجام شده نشان داده است كه شرايط رسوبگذاري و تركيب ماسه سنگها به حوضه رسوبي بستگي دارد. براي مثال رسوبات پر كننده حوضه هايي كه در روي كريتون قرار دارند از كانيهاي پايدار تشكيل گرديده و مقدار كانيهاي ناپايدار مانند فلدسپات، آمفيبول و ... در اين رسوبات بسيار ناچيزاست. بنابراين نوع رسوبات پر كننده اين نوع حوضه ها مويد اين است كه رسوبات از يك منطقه ثابت يا پايدار كريتوني سرچشمه گرفته اند. بطور كلي كريتون ها از سنگهاي كريستالين و مقدار كمي هم سنگهاي رسوبي تشكيل شده است.

اما در عوض حوضه هايي كه در نواحي فعال تكتونيكي و در حاشيه قاره ها قرار دارند به سرعت از رسوبات ماسه اي حاصل از كوههاي مرتفع اطراف پر شده و حاوي مقدار زيادي ذرات ناپايدار مي باشند.

بطور كلي حوضه هاي رسوبي يا در روي صفحات يا پليت ها ويا در حاشيه آنها قرار دارند. حوضه هاي رسوبي اصلي به سه دسته ، حوضه هاي درون پليت، حوضه هاي حاشيه پليت هاي واگرا و حوضه هاي حاشيه پليت هاي همگرا ومماسي تقسيم مي شوند. برخي ازحوضه ها در طول تاريخ خود ممكن است براي مدتي درون پليت ومدتي ديگر درحاشيه پليت قرار داشته باشند.