نانوفسیلهای آهکی ایران( کپه داغ ، ایران مرکزی ، مکران)

وا‍‍ژه نانوپلانکتونهاى آهکى به تمام فسيلهايى که کوچکتر از 30 ميکرون هستند،‌اطلاق مى شود. از اين رو، موجوداتى به اندازه هاى مختلف از قبيل (ascidian spicule)، کالسيسفرها (دينوفلاژله هاى آهکى )و فرامينيفرهاى بالغ نشده (Juvenile foraminifera)به همراه نانوفسيلها ديده مى شوند. اما از مهمترين گروههاى موجود در اين محدوده (کوچکتر از 30 ميکرون) جلبکهاى هاپتوفيت (hyptophyte)، و فراوانترين گروه متعلق به اين جلبکها،‌نانوپلانکتونهاى آهکى است. نانوفسيلهاى آهکى شامل صفحات ديسکى شکل به نام کوکوليت هستند که به وسيله سلول زنده ايجاد مى شود.

گروه نانوفسيلهاى آهکى واجد اشکال بسيار متفاوت است که از اين ميان مى توان به نانوليتها،‌که قرابت آنها از نظر زيستى به خاطر عدم وجود انواع زنده نامشخص است،‌اشاره نمود. با وجود اين تصور بر اين است که نانوليتها،‌داراى منشأ جلبکى بوده و به همراه کوکوليتها يافت مى شوند، اما شکل آنها با کوکوليت متفاوت است. البته بايستى يادآور شد، نانوليتهايى که منشاء‌آنها از جلبکهاى هاپتوفيت مى باشد مانند کالسيسفر (دينوفلاژله) جزو گروههاى نانوفسيلهاى آهکى محسوب نمى شوند. اصولاً‌ واژه نانوليت به وسيله محققان مختلف در مفاهيم گوناگون به کار رفه است. از اينرو استفاده آن توسط برخى از قبيل شناسان کاملاً مطرود است.


يک کوکوليتوفور زنده عبارت از يک پلانکتون گياهى تک سلولى متعلق به شاخه هاپتوفيت گروه (Prymnesiop hyceae) است. از ويژگى هاى اين موجودات وجود يک پوشش سلولى به نام کوکوسفر (متشکل از تعدادى کوکوليت) است. کوکوسفرها به صورت کامل و يا پس از تجزيه به صورت کوکوليت فسيل مى شوند. کوکوليت ها در رسوبات کف درياها و در اعماق کمتر از عمق موازنه کلسيت به وفور يافت مى شوند. کوکوليت ها در رسوبات کف درياها و در اعماق کمتر از عمق موازه کلسيت به وفور يافت مى شوند. اصولاً‌نانوفسيلهايى که در بالاتر از زون نورى قرار دارند به خاطر قرار گرفتن در پنلهاى مدفوعى پلانکتون هاى جانورى به سرعت در کف اقيانوس سقوط مى کنند و بدين صورت از انحلال (در اعماق بيشتر از 3-4 کيلومتر عمق موازه کلسيت)‌مصون مى مانند. از اين جلبکهاى هاپتوفيت،‌يکى از فراوانترين گروههاى فسيلى را تشکيل مى دهند که به طور مداوم از ترياس پسين تاکنون يافت شده اند. نانوفسيلهاى آهکى، على رغم اندازه کوچکشان به صورت فسيل (نانوفسيل)‌در رسوبات چاکى و در اقيانوسهاى امروزى به صورت چشمگيرى (Cocolithophore blooms) به وسيله ماهواره مشاهده شده اند. جلبکهاى هاپتوفيت به خاطر مقدار فراوان، فتوسنتز و کلسيتى شدن از اجزاى مهم چرخه بيوشيميايى زمين هستند.


از آن جا که نانوپلانکتونهاى آهکى از فلات قاره تا اعماق اقيانوسى وجود دارند ر ميزان کربنات کلسيم (Calsification) و نيز در ميزان CO2 موجود تأثير بسزايى دارند. مع هذا اولين مزيت کاربردى اين گروه در چينه شناسى زيستى است.