دره اي تنگ ميان سنگهاي اهكي سازند آسماري در محدوده پاعلم

محدوده مورد نظر بر روي رودخانه كرخه با روند عمومي شمالغربي – جنوبشرقي در دره اي تقريبا" متقارن واقع در يال شمالشرقي طاقديس كبيركوه و جنوبغربي كوه دوفروش و در محدوده روستاي پاعلم واقع در 70 كيلومتري شمال شهرستان انديمشك و محلي بنام پل تنگ قرار گرفته است و ادامه آن بطرف شمال تا نزديكي پل ماژين گسترش دارد.

طاقديس كبيركوه تحت تاثير گسله هايي با روند عمومي محور طاقديس دچار بهم ريختگي شده است بنحوي كه بنظر ميرسد در هسته آن سازندي قديمي رخنمون يافته باشند. در اثر تلفيق عملكرد اين گسله ها و نيز شكستگي هاي تقريبا" عمود بر انها، مجموعه يال شمالشرقي اين طاقديس چند پاره بنظر ميرسد. شكستگي هاي مورب مذكور محدوده مشرف به ساحل راست رودخانه كرخه را تحت تاثير قرار داده كه دره هاي منتهي به اين رودخانه را در اين ساحل تشكيل داده اند. از اين نوع شكستگي ها در محدوده مشرف به ساحل چپ رودخانه كرخه كمتر وجود دارند. شرايط ساختاري حاكم بر طاقديس كبيركوه كم و بيش براي طاقديس كوه دوفروش هم حاكم است. ناوديس واقع در ميان دو طاقديس داراي چين هاي موضعي است. لايه هاي شمالشرقي طاقديس كبيركوه داراي شيب 30-35 درجه است در حالي كه شيب لايه بندي در ناوديس مورد بحث به كمتر از 10 درجه ميرسد. اين تفاوت شيب احتمال شكستگي و يا يك خمش اصلي را در محل تغيير دو شيب مذكور محتمل مي نمايد كه روند عمومي آن جنوبشرقي – شمالغربي مي باشد ولي در بخشي از محدوده تغيير جهت به سمت شمالشرق هم وجود دارد.

رودخانه تحت تاثير حضور سنگهاي با مقاومت متفاوت و وجود سيستم درزه ها و شكستگي هاي قائم و گسل هاي فرعي تغيير جهت هاي موضعي زيادي داده و مآندرهاي قابل توجه و زيبايي را در محل بوجود آورده است.

شكل گيري مسير دره پل تنگ اصولا" بايد بر يك عارضه ساختاري ( احتمالا" گسل و بطور قطعي درزه يا درزه اصلي ) مي باشد. در اين دره توده سنگ آهك متاثر از شرايط رژيم سيلابي آب كارستيك مي باشد در همين محل جهت شيب لايه ها بسمت ساحل راست مي باشد اين وضعيت هندسي لايه در شكل گيري زينچه سمت راست دره نقش تعيين كننده اي داشته است بدين ترتيب كه پس از سيلابي شدن رودخانه حجم قابل ملاحظه اي از ان از طريق دره تنگ خارج شده و مازاد ان به تبعيت از شرايط ريخت شناسي و شيب لايه بندي بسمت راست اين دره متمايل شده كه حاصل ان شكل گيري زينچه سمت راست مي باشد.

عليرغم امتداد خطي دره، آثار سطحي از شكل گيري دره در اثر عملكرد گسل مشاهده نمي شود( در ورودي تنگه لايه هاي دو طرف هم شيب هستند) . تكيه گاهها از آهكهاي مارني بخش مياني سازند آسماري تشكيل شده است كه داراي شيب لايه بندي كم و حدود 10 درجه با زاويه ميل بسمت شرق مي باشند. داخل تنگه كه حدود 400 – 500  متر طول دارد شكل دره تا حدي شبيه قيف وارونه شده است و آب در مواقع سيلابي از داخل تنگه بيرون زده و تمام محوطه بيرون دره را پوشش مي دهد بعضا" در بدليل وجود سيستم شكستگي ها و درزه ها قائم، بخش هايي از ديواره تنگه بداخل دره ريزش مي كنند. اشكال كارستي نه چندان پيشرفته در بخش هايي از لايه هاي آهكي ديده ميشوند

طي دوره هاي گذشته در اثر گرفتگي تنگه ناشي از ريزش سنگ از دامنه هاي كبيركوه، منجر به تشكيل درياچه و پس زدگي آب تا چندين كيلومتر در مسير رودخانه كرخه شده است كه آثار آن بصورت رسوبات ريز دانه درياچه اي و رسوبات ضخيم 25 تا 60 متر (بر اساس حفاري هاي انجام شده و مطالعات ژئوفيزيك ) در بستر رودخانه و قبل از ورود به تنگه مشاهده ميشوند. بر روي سنگهاي آهكي در محل تنگه و خارج از آن، رسوبات واريزه اي (slope wash) ناشي از سيلابهاي منشعب از يال شماشرقي كبيركوه با ضخامت زيادي از سنگهاي با منشاء آهكي طي دوره هاي زماني گذشته تجعع يافته و سنگ شده اند و اين پديده هنوز هم ادامه دارد و تراس هاي ايجاد شده نشان از شدت سيلابهاي دامنه اي و رودخانه اي طي دوره هاي مختلف مي باشد.

نمايي از دره زيباي رودخانه كرخه حدفاصل پل ماژين تا پل تنگ واقع در حاشيه غربي جاده پلدختر – انديمشك در استان لرستان، كه در ترازي پايين تر از جاده قرار گرفته است و شبيه گراند كانيون مي باشد.

 

 

 اينجا محلي است كه براي احداث سد و نيروگاه جرياني كرخه 2 (پاعلم جرياني ) در دست مطالعه و حفاري هاي اكتشافي براي احداث سدي به ارتفاع 120 متر از پي( با حدود 50 متر ضخامت آبرفت ) و نيروگاه 360 مگاواتي است.

 

 

 ورودي تنگه، در عكس وضعيت لايه ها، مورفولوژي كلي تنگه در ميان آهك هاي آسماري، رسوبات درياچه اي در پشت تنگه ناشي از بسته شدن تنگه بواسطه جريان هاي عظيم دامنه اي كبيركوه

 

 

خروجي تنگه بطف پايين دست ( در عكس سازند گجساران هم ديده ميشود)

 

بقیه تصاویر....