زمین لرزه توهوکو در ژاپن که دو سال قبل روی داد چنان شدید بود که آثار آن حتی در فضا هم احساس شد. دانشمندان می گویند آن زلزله ۹.۰ ریشتری در روز ۱۱ مارس ۲۰۱۱ باعث ارسال امواج صوتی در اتمسفر شد که توسط ماهواره "جی او سی ای" ثبت شده است.

وظیفه اصلی این ماهواره ثبت تفاوت های بسیار خفیف در نیروی جاذبه در سراسر زمین است.

ابزارهای فوق العاده حساس این ماهواره توانست امواج ناشی از زلزله را درحالی که از هوای بسیار رقیق در ارتفاع ۲۵۵ کیلومتری از سطح زمین می گذشت حس کند. ثبت آن امواج توسط نشریه "ژئوفیزیکال ریسرچ لترز" گزارش شده است. توهوکو قوی ترین زلزله در ژاپن و یکی از پنج زلزله قوی جهان از زمان ثبت رکوردها در سال ۱۹۰۰ بود.

آن لرزش باعث خیزش امواج دریا موسوم به سونامی شد که به ارتفاع ۴۰ متری رسید و در یک نقطه تا ده کیلومتر خشکی را زیر آب برد. نزدیک به ۱۶ هزار نفر در آن حادثه کشته شدند.

از دیرباز معلوم شده بود که زلزله های بزرگ باعث ایجاد امواج آکوستیک با فرکانس پایین یا فروصوتی که گوش انسان قادر به تشخیص آن نیست می شوند. اما تاکنون هیچ تجهیزاتی در مدار توانایی ثبت آنها را نداشته است.

دکتر رون فلوبرگاگن از آژانس فضایی اروپا (اِسا) می گوید: "ما قبلا با سایر ماهواره ها در جستجوی این علائم بوده ام و آن را ندیده ایم و من فکر می کنم دلیلش این است که به یک ابزار فوق العاده حساس نیاز داشتیم."

او که مدیر ماموریت ماهواره "جی او سی ای" است به بی بی سی گفت: "شتاب سنج های "جی او سی ای" صد بار حساس تر از ابزارهای قبلی هستند و ما امواج آکوستیک را نه یک بار بلکه دو بار ردیابی کردیم – هنگام عبور از میان آن بر فراز اقیانوس آرام و بر فراز اروپا".

وظیفه اصلی این ماهواره ثبت تفاوت های بسیار خفیف در نیروی جاذبه در سراسر زمین است که از توزیع ناهمگون جرم در داخل سیاره ناشی می شود.

شدت آن زلزله که باعث یک سونامی عظیم شد از زمان ثبت رکوردها در ژاپن بی سابقه بود

این تفاوت ها باعث تغییرات تقریبا غیرقابل تشخیص در سرعت ماهواره هنگام پرواز آن در طول مدار می شود. این تغییر در سرعت توسط شتاب سنج های آن ثبت می شود. سیگنال گرانش بسیار ضعیف است و این بدان معنی است که "جی او سی ای" باید در ارتفاع خیلی پایین پرواز کند تا آن را حس کند؛ آنقدر پایین که در واقع مثل این است که بر بام اتمسفر سر بخورد. همین شرایط ویژه است که ماهواره را در موقعیت مناسب برای ردیابی تلاطم های فروصوتی در روز ۱۱ مارس ۲۰۱۱ قرار داد.

امواج آکوستیک ملکول های هوا را متلاطم می کند و باعث تغییر سرعت آنها می شود. نتیجه خفیف ترین امواج ممکن در ارتفاع ۲۵۵ کیلومتری از زمین بود اما آنقدر قوی بود که "جی او سی ای" آن را ثبت کند.

ماهواره اِسا این امواج را حدود ۳۰ دقیقه بعد از زلزله بر فراز اقیانوس آرام و ۲۵ دقیقه بعد دوباره بر فراز اروپا ثبت کرد.

http://www.livescience.com/27818-tohoku-earthquake-space-infrasound.html